آکادمی و موسسه علمی پژوهشی ابن سینا

انجام پایان نامه انگل شناسی : بحث

کوکسيديوز يک بيماري بسيار مهم در پرندگان و نشخوارکنندگان مي باشد که ممکن است خسارت اقتصادي زيادي به صنعت دامپروري وارد کند. اين بيماري توسط تک ياخته درون سلولي بنام آيمريا ايجاد مي شود.اين بيماري بخصوص در بزغاله ها و بره هااهميت ويژه اي دارد و باعث اسهال خوني يا موکوسي، دهيدراسيون، بي اشتهايي، کاهش رشد و مرگ مي شود.تحقيقات انجام شده براي تعيين شيوع و گونه هاي آيمريا در نقاط مختلف براي کم کردن ضررهاي اقتصادي ناشي از اين بيماري، مفيد بوده‌اند. در اين مطالعه با توجه به سه فصل کار شده (زمستان، بهار و تابستان) بالاترين شيوع آلودگي در فصل زمستان و کمترين شيوع عفونت مربوط به فصل بهار بوده است. در ضمن شيوع آلودگي در حيوانات بالاتر از سه سال در مقايسه با حيوانات جوانتر بيشتر بوده است.احتمال دارد که اين نتيجه بدليل ناهمگن بودن گروه هاي سني و بيشتر بودن تعداد بزهاي بالاتر از سه سال باشد. شمارش OPG به طور معناداري در بزهاي آلوده زير 2 سال در مقايسه با بالغين و بزهاي مسن بالاتر بوده است. همچنين در انجام پایان نامه انگل شناسی حاضر بيشترين شيوع آلودگي مربوط به گونه آيمريا آرلوئينگي(26/68%) و کمترين شيوع آلودگي مربوط به گونه آيمريا پاليدا(32/4%)بوده است. 9 گونه از 13 گونه آيمريا در اين تحقيق يافت شد. گونه هاي بيماري زاي آيمريا شامل، آرلوئينگي، کريستين سني و نينا کهلي کيموه بودند و 6 گونه غير بيماري زا شامل: آسفرونيکا، پاليدا، کاپرينا، هيرسي، جولچي جوي و آليجوي بودند. عفونت مخلوط با گونه هاي آيمريا در اين مطالعه 30/92% بود. نتايج حاصل از واريانس 3 طرفه نشان داد که هيچکدام از متغيرهاي سن، جنس و رابطه معناداري با تعداد آيمرياها نداشتند(05/0p>). علني  و همکاران در سال 1389 گزارش کردند که بين عفونت با انگل آيمريا و تنوع فصلي در بز در کشور عراق رابطه معناداري وجود ندارد. اگرچه گونه هاي مختلف آيمريا در بز در طول سال حضور داشتند ولي به طور خاص مشاهده شده است که در طول فصل پاييز شيوع بالاتر بوده است(12). در مطالعه رادفر و همکاران نيز رابطه معناداري ميان آلودگي آيمريا و سن و فصل وجود نداشت(40).
 طي مطالعه يخچالي و همکاران، نشان داده شد که سرعت کاهش عفونت به حضور بارندگي، افزايش دما و کاهش رطوبت بستگي داشته است بنابراين تنوع فصلي در شيوع عفونت آيمريا مؤثر بوده است(50-51-48). طي يک تحقيق که توسط لون  و همکاران در سال 2011 انجام شد، جنسيت تأثير قابل ملاحظه اي روي شيوع و شدت کوکسيدياها در بز نداشت ولي تغييرات فصل روي آلودگي تأثيرگذار بود(37).
 در پژوهشي که در سال 2011 توسط خان  و همکاران انجام شد، نشان داده شد که فصول باراني و مرطوب سال براي شيوع آيمريا مستعدتر بودند و شيوع آيمريا در گوسفندهاي ماده بيشتر از نر بود. در اين مطالعه تأثير تراکم گله، مديريت و سيستم هاي آبخوري و غذاخوري و بستر بر شيوع آيمريا کاملاً واضح بود(33). ميزان تفاوت درگونه هاي آيمريا و شيوع آنها به فاکتورهاي مختلفي از جمله محيط، فاکتورهاي ميزبان و برنامه هاي مديرتي فارم بستگي دارد(17). 
در مطالعه اي که توسط کانياري (2009) انجام شد، شيوع و تراکم کوکسيديا در بزهاي نر بيشتر بوده و بزها و گوسفنداني که از لحاظ بدني ضعيف بودند بيشتر در معرض آلودگي قرار داشتند (31). در مطالعه حاضر شيوع آلودگي در حيوانات با سن بالاتر از 3 سال در مقايسه با حيوانات جوان بيشتر بوده است ولي ميزان OPG در حيوانات زير 2 سال بالاتر بوده است. در يک بررسي که توسط کندي و نئورا اليا  انجام شد، بزغاله هاي بين 6-0 ماه بيشتر مستعد آلودگي بودند(16).
در يك بررسي كه توسط موسي توسلي و همكاران در استان آذربايجان غربي(1390) بر روي بزها انجام گرفت از 403 نمونه مدفوع بزهاي مورد آزمايش، 112 رأس داراي ااوسيست آيمريا بودند و ميزان OPG بين 390-1 عدد بود(3).در مطالعه حاضر از 208 نمونه مورد آزمايش، 187 نمونه داراي ااوسيست آيمريا بودند و ميزان OPG بين 71578-2/17542 بود که نشان مي دهد آلودگي با آيمريا در بزهاي استان کرمان در مقايسه با استان آذربايجان غربي رايج تر است. 
 همچنين در بررسي ديگري که توسط راميز(1998)انجام شد، OPG در بزغاله ها در حدود 202000 -1600 بود در صورتي که OPG در بالغين کمتر از مقدار بود که مشابه نتايج به دست آمده از مطالعه ما بود(15).
 مطالعه کاپور  و همکاران در سال 1997 نشان داد که بيشترين شيوع آيمريا در حيوانات جوانتر از 1 سال مي باشد ولي در مطالعه حاضر به دليل کشتار بيشتر بزهاي بالاي سه سال شيوع آلودگي در رده سني مزبور بالاتر بوده است(44). گوپتا  و همکاران در سال 1992 نشان دادند که در گوسفندان و بزها عفونت مخلوط با گونه هاي آيمريا عمدتاً در حيوانات زير 6 ماه ديده شده است(27). 
در يک بررسي که توسط دگر  و همکاران در سال 2003 انجام شد از بين 242 نمونه گرفته شده،9/66% نمونه ها آلودگي مخلوط داشتند(23). طي مطالعه ديگري که توسط فيضل  (2001)انجام شد، در ميزان OPG بين گروه هاي مختلف سني تفاوت قابل ملاحظه اي مشاهده نشد(24).
در انجام پایان نامه انگل شناسی حاضر آلودگي کوکسيديايي در بين همه گروه هاي سني ديده شد که همسو با گزارشات ووجي (2005) و بليکا  (1999) بود(15،49). 
بيشترين شيوع در مطالعه حاضر به ترتيب مربوط به گونه هاي آرلوئينگي، کريستين سني و نينا کهلي کيموه بود که مشابه با مطالعه دگر و ابو شهادا بوده است. همچنين العامري (2002)گزارش کرده که از 615 نمونه مدفوع بز، 94 نمونه آلوده به آيمريا کاپرووينا و 48 تا آلوده به آيمريا پاليدا بودند(11).
در مطالعه اي که رادفر و همکاران(1389)بر روي بزهاي رايني انجام دادند از 438 بزي که از لحاظ کلينيکي سالم بودند در 391 نمونه مدفوع(27/89%)اووسيت آيمريا يافت شد. 5 گونه آيمريا شامل آيمريا آرلوئينگي، آيمريا پاروا، آيمريا نينا کهلي کيموه و آيمريا فاوري جدا شدند که شيوع آيمريا آرلوئينگي از ديگر گونه ها بيشتر و حدود07/92% بود(40).
گول و همکاران(2007)، در يک بررسي 10 گونه آيمريا را  از بزها جدا کرده و مشاهده شد که آيمريا آرلوئينگي، آيمريا کريستين سني و آيمريا نينا کهلي کيموه به ترتيب بيشترين درصد شيوع را دارا بودند و اين يافته کاملاً مشابه يافته حاضر بوده است(26).
در تحقيقي راميز  و همکاران نيز 100 درصد بزغاله ها آلوده به گونه هاي آيمريا  بودند و بيشترين شيوع مربوط به آيمريا آرلوئينگي و آيمريا نينا کهلي کيموه بود(15). شيوع گونه آيمريا آرلوئينگي در بررسي حاضر 26/68% بوده است که بالاترين درصد شيوع را در بين گونه هاي آيمريا را داشته است.
طبق مطالعه اي که کودلا  و همکاران(1998)انجام داد، شيوع آيمريا آرلوئينگي2/92% بود که بالاترين درصد شيوع را داشت و در 88 درصد از نمونه ها آلودگي مخلوط وجود داشت. کوکسيديوز کلينيکي در بزهايي که به آيمريا آرلوئينگي و آيمريا نينا کهلي کيموه آلوده بودند ديده شد(35). همچنين در اين مطالعه بيشترين شيوع آلودگي مربوط به گونه آيمريا آرلوئينگي(26/68%) و کمترين شيوع آلودگي مربوط به گونه آيمريا پاليدا(32/4%)بوده است.
طبق مطالعه هارپر  و همکاران(1999)، آرلوئينگي بيشترين درصد را بين گونه هاي آيمريا دارا بوده است(28). جليلا  و همکاران(1998) نيز نشان دادند که بيشترين آلودکي مربوط به گونه هاي آيمريا آرلوئينگي، آيمريا کريستين سني و آيمريا نينا کهلي کيموه بود که کاملاً مشابه تحقيق حاضر بوده است و همچنين مشاهده کردند که مرگ و مير بزغاله ها با آلودگي کوکسيديايي ارتباط معناداري نداشته است(30). 
در تحقيقي که بوسيله ابوشهادا در اردن انجام شد، نشان داده شد كه از 200 رأس بز، از 13 فارم مختلف تقريبأ 85% به گونه هاي آيمريا آلوده بودند و به طور معنا داري(05/0>p)  بزهاي جوان(كمتر از يك سال) حداقل با يك گونه آيمريا در مقايسه با بزهاي بالاتر از يك سال آلوده بودند.از گونه هاي آيمريا شناخته شده در بزهاي محلي،آيمريا آرلوئينگي، آيمريا كاپرينا و آيمريا آليجوي بيشترين شيوع را در بالغين داشتند و آيمريا نينا كهلي كيموه و آيمريا آليجوي بيشتر در بين بالغين رايج بودند.بعلاوه آيمريا كاپرواوينا  و آيمريا پاروا در بين هر دو گروه مشترك بودند. عفونت كوكسيديايي تقريبأ 100 درصد از دامها را شامل مي شد(10).
طبق مطالعه رضوي و حسنوند در سال 1385 در روستاهاي اطراف شيراز از بين 150 بز مورد بررسي(شامل 75 رأس زير يك سال و 75 رأس بالاي يك سال) 3/73% بزها حداقل به يك گونه آيمريا آلوده بودند. جداسازي ااوسيست ها به روش كليتون- لين(با توجه به اينکه روش مک ماستر اطمينان بيشتري دارد)انجام شده بود كه با اين روش هفت گونه آيمريا شناسايي شد كه به ترتيب آيمريا آرلوئينگي، آيمريا پاروا و آيمريا نينا كهلي كيموه در اولويت بودند. تفاوت معنا داري بين OPG گروه زير يك سال و بالاي يك سال وجود نداشت.بجز 17 رأس بز(45/15%) بقيه به بيش از يك گونه آيمريا آلوده بودند(6).
در يك گزارش كه توسط نورتون  در سال 1986 صورت گرفت، از مجموع 422 نمونه مدفوع بز مورد آزمايش  98% آلودگي ديده شد كه بيشترين آلودگي مربوط به گونه آرلوئينگي(94%) بود و نيز بيشترين شيوع آلودگي در بزغاله هاي يكساله گزارش شد و همچنين 65% مبتلايان به كوكسيديوز داراي آلودگي ميكس با 5-3 گونه آيمريا بودند(39).
در اين تحقيق بيشترين ضايعات ماکروسکوپيک در روده کوچک حيوانات مبتلا بخصوص در قسمت ژژنوم و ايلئوم وجود داشت ولي روده بزرگ علائم خاصي را نشان نداد بجز ضخيم شدن مخاط سکوم، همچنين ضخيم شدن ژژنوم و ايلئوم و ضايعات سفيد، گرد و ندول مانند در داخل روده مشهود بود که اکثر آنها کمتر از 5 ميلي متر قطر داشتند که گاهي با به هم پيوستن اين ندول ها قطرشان به 1 سانتي متر مي رسيد و در بعضي موارد اگزوداي فيبرينوهموراژيک سطح داخلي مخاط را پوشانده بود. حيوانات مبتلا داراي علائم باليني متفاوتي بودند که اغلب آنها فاقد علائم باليني قابل توجهي بودند ولي در موارد حاد کم آبي، اسهال، عدم رشد و کاهش توليدات ديده شد. نتايج بدست آمده نشان داد که عفونت کوکسيديايي باعث آنتريت پروليفراتيو در بره ها و بزغاله ها مي شود.
در مطالعه خداكرم تفتي و منصوريان (2008) نيز ضايعات ماكروسكوپي بيشتر در ايلئوم، ژژنوم و سكوم ديده شد.در اكثر موارد ضايعات شامل تعداد زيادي ندول سفيد بدون پايه در موكوس ژژنوم، ايلئوم و سكوم و قسمت بالايي كولون بود. در موارد پيشرفته در موكوس ادنوماتوز بصورت حلقه هايي روي سطح سروز ديده مي شد. ضايعات ميكروسكوپي در بز و گوسفند مشابه هم بود، سلول هاي اپي تليال، كريپت ها و ويلي هاي ژژنوم،ايلئوم و سكوم دچار هايپرپلازي شده و قسمت بالايي كولون توسط مراحل پيشرفته آيمريا بخصوص گامونت پر شده بود(34).
تفتي در سال 1999 تورم ايلئوسکال همراه با ندول هاي پروليفراتيو در گوسفندان و بزهاي مبتلا به کوکسيديوز و ندول هاي پوليپ مانند بدون پايه در روده باريک را گزارش کرد و به دنبال آن، کاهش جذب غذا، لاغري و اسهال و دهيدراسيون در دامهاي مبتلا مشاهده کرد(47).
مکانيسم و درجه آسيب بافت ها به گونه آلوده کننده آيمريا، ميزان دوز عفوني کسب شده، شرايط اقليمي، محيط نگهداري دام، استرس و فاکتورهاي متفاوت وابسته به ميزبان بستگي دارد که اين فاکتورها شامل: سن، شرايط فيزيکي، وضعيت بدني، ژنتيک و ايمني بدست آمده از آلودگي هاي قبلي مي‌باشند.مطالعه اي که کانياري(1990)روي تأثير آيمريا آسفرونيکا روي بزها و پاسخ سلولي ميزبان انجام داد، گزارش کرد که اولين نسل شيزونت آيمريا آسفرونيکا در ژژنوم بوجود مي آيد و ضايعات در روده کوچک و گاهي سکوم بوجود مي آيند و برخي از ضايعات در غدد لنفاوي مزانتريک ايجاد مي شوند که شامل ادماتوز و هموراژيک مي باشند. در روده قبل از اينکه انگل تشخيص داده شود و به مراحل تکاملي برسد، ضايعات هموراژيک و ضخيم شدگي در روده ديده مي شود. شيزونت ها در لامينا پروپريا و گاهي در زير مخاط ديده مي شوند که برخي اوقات باعث برانگيختن پاسخ التهابي سلول ها مي شوند. 18-20 روز بعد از آلودگي ضايعات سفيد کوچکي به قطر 3 ميلي متر در ژژنوم و ديگر نقاط روده کوچک مشاهده شد(32).
شافر  و همکاران در سال 1995 در يکي از ايالت هاي غربي آمريکا اولين مورد ضايعات کوکسيديوز در کبد بزها را گزارش کردند، ضايعات ماکروسکوپي شامل به هم پيوستن کانون هاي نکروزي که تا قطر 6 سانتي متر هم مي رسيد ديده شد و از لحاظ ميکروسکپي نکروز انعقادي و هايپر پلازي مجاري صفراوي ديده شد که حاوي مرونت هاي کوکسيديا، ماکروگامونت و ميکرو گامونت ها درون سيتوپلاسم سلول‌هاي اپي تليال بود و همچنين اووسيت هاي پراکنده در لاميناي مجاري صفراوي وجود داشت. فيبروز و تجمع لنفوسيت ها در اطراف مجاري صفراوي رخ داده بود(43). 
در مطالعه اي که نورتون انجام داد، نشان داد که مراحل پيشرفته آيمريا کاپرينا باعث تخريب اپي تليوم، کريپت هاي روده بزرگ شد که مشابه خونريزي هاي روده اي شديدي بود که توسط گونه آيمريا نينا کهلي کيموه انجام مي شود(39).
طي مطالعه داي  و همکاران(2006)، که بر روي تأثيرات بيماري زايي گونه آيمريا نينا کهلي کيموه در بزها انجام شد، علائم باليني به دست آمده شامل: اسهال و بالا رفتن هماتوکريت بود ولي هيچ تغييري در آمينو ترانسفراز و پروتئين هاي خون(آلبومين و گلوبولين)، سديم، پتاسيم و کلسيم سرم گروه هاي تحت آزمايش مشاهده نشد. هرچند ضايعات مختصري در کبد، کيسه صفرا و غدد لنفاوي مزانتريک توسط نينا کهلي کيموه ايجاد شده بود(22).
طي يک تحقيق که توسط گره گوري  و کچپل  انجام شد، روي ضايعات پاتولوژيک ناشي از آيمريا کرانداليس در گوسفندان در سال 1990، روي 27 بره، 4-12 هفته انجام گرفت، گوسفندان 22-1 روز پس از تلقيح ااوسيست کشته شدند، ضايعات پاتولوژيک آنها مورد بررسي قرار گرفت و مشخص شد که با افزايش دوز آيمرياي تلقيح شده، ضايعات بيشتر مي شد. بيشتر بره ها داراي علائم باليني مانند اسهال آبکي و موکوئيدي بودند. آتروفي سلول هاي اپي تليال سطحي و پرزهاي روده اي مشاهده شدکه به وسيله مرونت هاي نسل اول و آزاد شدن مروزوئيت هاي آنها انجام شده بود و در بعضي از بره ها آپوپتوزيس کريپت هاي روده اي نيز رخ داده بود و در مرحله حاد بيماري هپير پلازي کريپت ها که توسط گامونت ها در روده کوچک و بزرگ رخ داد، مشاهده شد(25).
نتايج به دست آمده از مطالعات فوق، مشابه نتایج حاصل از انجام پایان نامه انگل شناسی حاضر بوده و اين حاکي از اهميت ويژه بيماري کوکسيديوز و ضايعات ناشي از آن مي باشد.